Jeśli kiedykolwiek zastanawialiście się nad tym, dlaczego w umowie z systemu common law pojawiają się dwa pojęcia, a w tłumaczeniu na język polski oddano je za pomocą jednego określenia, rozwiązanie zagadki znajdziecie w tym wpisie.
Takie połączenia wydają się być jedną z najbardziej charakterystycznych cech Legal English, a mowa tu o legal doublets oraz legal triplets (dwuczłonowe i trójczłonowe połączenia wyrazów).
Ich pochodzenie jest mocno związane z historią prawa angielskiego. Po podboju Anglii przez Normanów w 1066 r. przez kilka stuleci w sądach i administracji równolegle funkcjonowały trzy języki: 1) anglosaski (Old English), czyli język ludności, 2) francuski, czyli język sądów i prawników oraz 3) łacina – język dokumentów. Celem uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych w związku z połączeniem systemów, a jednocześnie stosowaniem różnych terminów, prawnicy zaczęli zestawiać obok siebie dwa lub trzy wyrazy o bardzo zbliżonym znaczeniu. Później takie złożenia stały się nieodzownym elementem stylu prawniczego, nawet gdy ich człony przestały wnosić odrębne znaczenie.
Jednym z najbardziej rozpoznawalnych przykładów jest will and testament (albo last will and testament), w którym will ma pochodzenie anglosaskie, a testament z łaciny dotarł do angielszczyzny przez język francuski. Oba terminy zestawione razem oznaczają po prostu testament i jako jedno słowo są właśnie tłumaczone.
Najczęściej w praktyce spotykamy kilka takich wyrażeń, które występują przede wszystkim w umowach oraz testamentach:
Terms and conditions – tłumaczone po prostu jako warunki, jest to standardowa klauzula umowna – Terms pochodzi z języka francuskiego, conditions z łaciny przez francuski. Początkowo oba wyrazy mogły odnosić się do różnych rodzajów postanowień, dziś funkcjonują jako jedna utrwalona formuła.
Null and void – nieważny, termin wprowadzony dla określenia braku skutków prawnych. Null wywodzi się z łaciny (nullus), void z języka starofrancuskiego. Historycznie oba określały różne aspekty nieważności, obecnie tworzą klasyczny dublet wzmacniający znaczenie.
Cease and desist – zaprzestać. Termin nakazuje zaprzestania określonych działań. Cease pochodzi z francuskiego, desist z łaciny. Połączenie miało obejmować zarówno zakończenie trwającego działania, jak i powstrzymanie się od dalszych działań.
Give, devise and bequesth – zapisać w testamencie. Historycznie devise odnosiło się do nieruchomości, bequeath do ruchomości, a give miało charakter ogólny. Obecnie wszystkie oznaczają rozrządzenie testamentowe.
Made and entered into – określenie oznaczające zawarcie umowy. Historycznie odróżniano sporządzenie dokumentu (made) od formalnego zawarcia zobowiązania (entered into). Dziś zwrot oznacza po prostu zawarcie umowy.
Breaking and entering – włamanie. Historycznie przestępstwo wymagało wykazania zarówno sforsowania zabezpieczenia (breaking), jak i wejścia (entering). Dzisiaj nazwa funkcjonuje jako utrwalony termin.
Signed and delivered – podpisany . Delivery ma historyczne znaczenie wykonania aktu. W dawnym prawie angielskim dokument stawał się skuteczny dopiero po podpisaniu i formalnym „wydaniu” (delivery) drugiej stronie.
Alter, amend or modify – zmienić. Każdy czasownik pierwotnie oznaczał nieco inny rodzaj zmiany. Współcześnie ich łączne użycie ma przede wszystkim charakter stylistyczny i wzmacniający.